معرفی گاز FM200
معرفی سیستم اطفای حریق FM200
گاز FM200 بهعنوان یکی از مهمترین جایگزینهای هالونها در صنعت اطفای حریق معرفی شد. هالونها به دلیل اثرات مخرب زیستمحیطی، بهویژه آسیب به لایه ازن، بهتدریج از چرخه مصرف خارج شدند. گازهای خانواده هالون پس از انتشار در محیط، به دلیل پایداری بالای شیمیایی، به لایههای بالایی جو نفوذ میکنند. در این نواحی، اشعههای خورشیدی و کیهانی ـ بهخصوص اشعه ماوراءبنفش ـ شدت بالایی دارند.
هالونها تحت تأثیر اشعه ماوراءبنفش دچار تجزیه میشوند. بهعنوان نمونه، گاز Halon 1301 با نام شیمیایی Bromotrifluoromethane در اثر تابش اشعه ماوراءبنفش پیوند بین عنصر برم و کربن خود را از دست میدهد. برم آزادشده با اکسیژن موجود در مولکول ازن واکنش داده و باعث شکسته شدن پیوندهای آن میشود. این فرآیند در نهایت منجر به تخریب لایه ازن میگردد.
در مقابل، گاز FM200 که با نام شیمیایی 1,1,1,2,3,3,3-Heptafluoropropane و نام فنی HFC-227ea شناخته میشود، از پایداری مناسبی برخوردار بوده و در لایههای بالایی جو دچار واکنش مخرب با ازن نمیشود. به همین دلیل، این گاز در دسته Clean Agentها قرار گرفته و گزینهای سازگارتر با محیط زیست محسوب میشود.
ویژگیها و نحوه عملکرد FM200
سیستم اطفای حریق FM200 قابلیت اطفای حریق در کلاسهای A، B، C، D و E را داراست و بهطور ویژه در حفاظت از تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی مانند اتاقهای سرور، اتاق کامپیوتر و دیتاسنترها کاربرد گستردهای دارد. عملکرد این سیستم بهصورت سیلابی (Total Flooding) است؛ به این معنا که با تخلیه سریع گاز در فضای محافظتشده، غلظت اکسیژن کاهش یافته و همزمان زنجیره واکنش شیمیایی حریق شکسته میشود.
در صورت تماس گاز FM200 با چشم، باید فوراً چشم را با آب ولرم شستوشو داده و حداقل به مدت ۱۵ دقیقه پلکها را باز نگه داشت و سپس معاینه پزشکی انجام شود.
ملاحظات طراحی و اجرا
از آنجا که گاز FM200 گازی گرانقیمت محسوب میشود، استفاده از آن بیشتر در فضاهایی با حجم محدود مقرونبهصرفه است. در طراحی سیستم، ممکن است سیلندرهای FM200 در داخل محیط حریق قرار گیرند. در این حالت، لازم است تمهیداتی برای خنک نگهداشتن سیلندرها در نظر گرفته شود، زیرا افزایش بیش از حد دما میتواند خطر انفجار را به همراه داشته باشد.
سیلندرها معمولاً به دلیل ویژگیهای فنی گاز FM200 در نزدیکی محل حریق و اغلب داخل اتاقهای حفاظتشده نصب میشوند که این موضوع میتواند بهعنوان یکی از نقاط ضعف سیستم تلقی شود. سیلندرها باید بهوسیله براکتهای مناسب مهار گردند.
تجهیزات سیستم FM200
سیستم اطفای FM200 شامل تجهیزات متعددی از جمله موارد زیر است:
-
سیلندرهای حاوی گاز FM200
-
شیر برقی فعالساز یا سیلندر فرماندهنده
-
شیلنگهای فشار قوی تخلیه
-
نازلهای مخصوص پخش گاز
فعالسازی سیستم اطفا منوط به عملکرد سیستم کشف و اعلام حریق است که شامل کنترل پنل، کاشف دود، کاشف حرارت، کاشف ترکیبی، شستیهای دستی اعلام حریق، شستی تخلیه و شستی عدم تخلیه میباشد.
استانداردها و مشخصات فنی
طراحی، اجرا، تست و نگهداری سیستم FM200 مطابق با استاندارد NFPA 2001 (مربوط به Clean Agentها) انجام میشود. سیلندرها باید مطابق با استاندارد D.O.T. Specification 4BW500 یا 4BA500 طراحی و ساخته شوند. فشار گاز FM200 بهوسیله شارژ نیتروژن تا ۲۵ بار در دمای ۲۱ درجه سانتیگراد تأمین میگردد.
شیرهای سیلندر از جنس برنج بوده و دارای مقاومت و چکشخواری بالایی هستند. این شیرها مجهز به نشاندهنده فشار میباشند که کنترلهای دورهای از طریق آن انجام میشود.
نازلهای سیستم FM200 معمولاً از جنس آلومینیوم ساخته شده و باید دارای تأییدیه UL باشند. نازلها بر اساس زاویه تخلیه به انواع ۳۶۰ درجه (چهار سوراخ)، ۱۸۰ درجه (دو سوراخ) و ۹۰ درجه (یک سوراخ) تقسیم میشوند. لولهکشی سیستم نیز باید مطابق NFPA 2001 و از جنس آهن سیاه یا گالوانیزه باشد.
نکته پایانی درباره نام FM200
FM200 در واقع نام تجاری محصول شرکت DuPont آمریکا است و نام علمی گاز، HFC-227ea میباشد. با توجه به اینکه DuPont نخستین شرکتی بود که این گاز را معرفی کرد، نام FM200 بهصورت عمومی برای این ماده بهکار میرود. برخی شرکتها با خرید حق امتیاز، محصولات خود را با این نام عرضه میکنند. از جمله این شرکتها میتوان به PYROCHEM آمریکا اشاره کرد که شرکت تارنمای طلایی نماینده انحصاری آن در ایران بوده و محصولات ارائهشده توسط این شرکت توسط کمپانی اصلی DuPont تولید میشوند.
جمعبندی
سیستم اطفای حریق FM200 بهعنوان یک راهکار پیشرفته، سریع و تمیز برای حفاظت از فضاهای حساس، بهویژه تجهیزات الکترونیکی، شناخته میشود. سازگاری بیشتر با محیط زیست نسبت به هالونها، قدرت بالای اطفا و عدم آسیب به تجهیزات، از مهمترین مزایای این سیستم است. با این حال، هزینه بالا و نیاز به طراحی و اجرای دقیق مطابق استانداردها، از جمله مواردی است که باید پیش از انتخاب این سیستم مورد توجه قرار گیرد. انتخاب صحیح، طراحی اصولی و نگهداری مناسب، تضمینکننده عملکرد ایمن و مؤثر سیستم FM200 خواهد بود.