چاپ

سامانه آتش و گاز(قسمت2)

سامانه آتش و گاز (قسمت2)

همان گونه که در مقاله "سامانه آتش و گاز 1 " اشاره شد، وابسته به اینکه سامانه آتش و گاز در چه تاسیساتی بکار گرفته می شود.لایه های حفاظتی وکیفیت و کمیت اجزاء مورد نیاز متفاوت خواهند بود. پس قبل از اینکه به آنها بپردازیم لازم است ابتدا تعاریف و مولفه های اجزاء سامانه معرفی شود تا در صورت اشاره به آنها در خلال مطلب، موضوع روشن باشد. از آنجا که سامانه مورد نظر در تاسیسات صنعتی بکار گرفته می شود، چند مولفه اصلی نمود پیدا می کنند.

در صورتی که اجزا سامانه اعم از سنسورها ، آشکارسازها،مبدل ها،واسط ها،لوازم اخباری چه از نوع دستی و چه اتوماتیک ، در محیط روباز و یا در محیط مسقف غیر عادی ( دما و رطوبت غیر طبیعی ) قرار داشته باشند، لازم است استقامت فیزیکی لازم در مواجه با تاثیرات محیطی را دارا باشند.

اطفا حریق آتش و گاز F&G

بنابرین استانداردها درجه بندی خاصی را توصیه نمودند که در جدول رو به رو منعکس است.البته شاید احتیاج به تفسیر نداشته باشد ولی در مجموع می توان به مطالب زیر اشاره مختصری کرد :

در حالت کلی درجه حفاظت محیطی یا همان IP Ingress Protection از دو عدد تشکیل می شود. عدد نخست که در جدول آمده ، نفوذ جسم جامد خارجی به داخل بدنه دستگاه و عدد ثانی، نمایشگر نفوذ آب به داخل بدنه آن است.

به عنوان مثال وقتی اشاره می شود که درجه حفاظت یک سنسور گاز متان IP45 است، بدان معناست که این سنسور دارای بدنه ی عایق بندی شده ای است که اجسام جامد با ضخامت بیشتر از 5/2 میلی متر به داخل آن نفوذ نکرده و در صورتی که آب به وسیله جت نازل مستقیما به آن پاشیده شود، به داخل آن نفوذ نمی کند.

پس واضح است این سنسور در محلی که غبار محلی زیاد است و یا محل مورد نظر ، بعنوان مثال بوسیله سامانه افشانک آب با فشار بالا High Pressure jet Nozzle جهت اطفاء حریق یا شستشو و رنگ پاشی مورد پوشش قرار گرفته باشد، قابل استفاده نیست.

البته حفاظت محیطی تنها به این دو عامل بستگی پیدا نمی کند. در برخی از نواحی صنعتی دارای ظرفیت اسیدی یا بازی، لازم است از تجهزاتی استفاده شود که در مقابل این پارامترها مقاومت لازم را داشته باشند.به عنوان مثال: سنسور قرار گرفته در مجاورت مبدل بخار اسید باید دارای بدنه مناسب مقاوم در برابر اسید باشد و سنسور قرار داده شده در محیط بخار آب می باید از نوع استیل ضد زنگ باشد تا به مرور زمان خوردگی نشود. همچنین تجهیزات بکار گرفته شده در تاسیسات دریایی OffShore یا بندری می بایست دارای بدنه ضد خورندگی (ضد زنگ) و ضد سولفاته شدن باشد. درجات مقاومت و پایداری در برابر این عوامل در محیط های گوناگون توسط استانداردها تعریف شدند که از حوصله این بحث خارج است. جهت انتخاب صحیح تجهیزات، لازم است به کدهای مربوطه مراجعه گردد.

در صورتی که اجزاء سامانه در محلی با قابلیت انفجار (محیط انفجاری) Explosion Area قرار داشته باشند، این اجزا تحت هیچ شرایطی نبایند باعث انفجار گردند.پس باید دارای خصوصیت عدم تولید جرقه یا حرارت پیش از حد باشند. چه ذاتا و چه ماهیتا . محیط های با قابلیت انفجار در استانداردهای مختلف جهانی تقسیم بندی شده و تجهیزات تولید شده جهت استفاده در این محیط ها نیز بر اساس همین تقسیم بندی ها تولید و عرضه می شود.پس لازم است تا این تقسیم بندی ها را شناخته و در هر محیط اجزاء متناسب با آن محیط به کار گرفته شود.

در ابتدا لازم است تا موسسات و ارگان هایی که کدهای مربوط به محیط های با قابلیت انفجار و راه های بکارگیری آنها را تدوین می نمایند، معرفی شوند. زیرا متاسفانه تنها یک مرجع خاص در تدوین این کدها نقش نداشته و کشورها، هر کدام قوانین و الزامات خود را در این خصوص اعمال می نمایند. حتی در برخی از کشورها ، چندین ارگان و موسسه این کار را به عهده دارند. هر چند تمامی این الزامات در کلیات به یکدیگر بسیار نزدیک هستند، لیکن در جزئیات با هم قدری متفاوت اند. این موضوع به موقعیت اقلیمی و شرایط محلی این کشورها و حد تمایل دولت های حاکم بر این کشورها بر حفظ جان و مال مردم و سرمایه های ملی آنها وابسته است. به هر روی معرفی این موسسات و ارگان ها لازمه ادامه مطلب است. زیرا در برخی از موارد به آنها اشاره خواهد شد.

ابتدا از کشور خودمان شروع کنیم. در ایران علاوه بر موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران که علاوه بر تدوین کدها ، کار نظارت بر کیفیت کالای ساخته شده را به عهده دارد، شرکت ملی نفت و شرکت های تابعه ، در مواردی کدهای مربوط به خود را دارند. این کدها اکثرا از توصیه های سازمان حفاظت از حریق آمریکا NFPA یا موسسه نفت آمریکاAPI اقتباس شده است.

در ادامه بخشی از عناوین استانداردهای شرکت نفت ایران در خصوص سیستم های اعلام حریق و اطفای حریق و الزامات آنها در پروژه های اجرایی درج شده است :

*  IPS ( Iranian Petroleum Standards )

*  IPS-M-SF-105 Material and equipment standards for valves, reels, hoses, nozzles and monitors for fire Fighting.

*  IPS-M-SF-325 Material and equipment standard for personnel safety and fire fighters protective equipment.

IPS-G-SF-126 General standard for hand and wheel type fire extinguishers.

*  IPS-E-SF-220 Engineering standard for fire water distribution and storage facilities.

*  IPS-E-SF-260 Automatic detectors & fire alarm systems

*  IPS-E-SF-340 Engineering standard for firefighting hose box & shelter

IPS-E-SF-100 Engineering standard for classification of fires & fire hazard properties

*  IPS-E-SF-180 Engineering standard for dry chemical fire extinguishing systems

*  IPS-E-SF-160 Engineering standard for Co2 gas fire extinguishing systems

*  IPS-E-SF-200 Engineering standard for firefighting sprinkler systems

*  IPS-E-SF-380 Engineering standard for fire protection of buildings

*  IPS-G-SF-460 General standard for first aids & sanitation

*  IPS-G-SF-900 General standard for noise control & vibration

*  IPS-E-SF-860 Air pollution control

*  IPS-E-SF-880 Water pollution control

*  IPS-G-SF-130 General standard for Disposal of solid waste.

استانداردهای دیگر رایج جهان که در F&G کاربرد دارند، عبارتند از:

سامانه آتش و گاز F&G

البته استانداردهای دیگری نیز وجود دارد که در لیست بالا گنجانده نشده اند.

اکنون که با موسسات تدوین کننده کدها آشنا شده اید، جهت هر قطعه ای که انتخاب می کنید یا هر مورد کاری که قصد اجرای آن را دارید، می توانید به سرفصل های مربوطه مراجعه و گزینه اصلح را به کار بندید. ولی سوال متداولی که اکثر دوستان در جلسات توجیهی مطرح می نمایند، مربوط به طبقه بندی مناطق خطر آفرین Hazardous area است.بنابرین لازم است این مقوله مورد شرح و بسط قرار گیرد. در این خصوص نیز در الزامات اروپایی و آمریکایی تفاوت هایی وجود دارد.

اما همانطور که قبلا اشاره شد در کلیات بسیار بهم نزدیک هستند.

این طبقه بندی از دیدگاه کلی بصورت زیر است:

موقعیت های کلاس یک Class I Locations

مناطقی که در آنجا گازهای قابل انفجار یا بخارات آنها، مثل گاز طبیعی یا بخار سوخت دائما در هوا وجود دارد.در این مکان ها جرقه ناشی از جریان برق یا هر وسیله تولید جرقه باعث انفجار خواهد شد.

مواد قابل اشاره این مکان ها عبارتند از :

*  پالایشگاه نفت، انبار سوخت و مناطق توزیع

بخارات ناشی از خشک شویی با استفاده از مواد شیمیایی (عموما تتراکلرواتیلن)

محل های پرداخت کاری با استفاده از روش پاشش

*  آشیانه های هواپیما و محوطه خدمات سوخت

*  کارخانجات جانبی گاز و عملیات ذخیره سازی و حمل مایعات نفتی

تمامی موارد فوق دارای محیط گاز یا بخار آن هستند و در رتبه I قرار می گیرند.

موقعیت های کلاس 2 Class II Locations

مناطقی که در آنها بخار قابل انفجار وجود دارد. این غبار معمولا بصورت پودر معلق در هوا است که پتانسیل لازم جهت انفجار را به همان میزان خطری که مواد نفتی در پالایشگاه ها ایجاد می نمایند، تولید می کند.

به برخی از این مناطق در زیر اشاره شده است:

*  آسانسورهای حمل غلات

کارخانجات آرد و آسیاب

کارخانجات تولید منیزیوم یا آلومینیوم یا انبارهای محتوی این عناصر

کارخانجات پلاستیک سازی، داروسازی و مواد آتش بازی

کارخانجات نشاسته و شیرینی سازی

*  کارخانجات خردکن ادویه، شکر و کاکائو

محل های آماده سازی زغال و دگر محیط های دارای روند انتقال کربن

موقعیت های کلاس 3 Class III Locations

مناطقی که در آنها الیاف قابل انفجار معلقی در هوا وجود دارد که به راحتی مشتعل می شوند.خطر پذیری این مناطق به مواد مورد استفاده در روند تولید یا انبار کالا وابسته است. همانگونه که می دانید احتمال معلق ماندن الیاف در هوا کم است.اما جمع شدن آنها در اطراف ماشین ها یا نگهدارنده چراغ های روشنایی که گرما یا قوس الکتریکی تولید می کنند و یا فلزات با گرمای زیاد، موجب آتش گرفتن آنها خواهد شد.

به برخی از این مناطق در زیر اشاره شده است:

*  تولید پارچه و پنبه زنی

*  پنبه ریسی و کتان بافی

کارخانجات صنایع چوبی که تولید غبار یا الیاف اره می نماید.

در فصل بعد وضعیت این مناطق در حالت عادی و غیر عادی مورد بررسی قرار خواهد گرفت و پس از آن مناطق بکارگیری F & G در شرایط عادی و غیر عادی معرفی می شود.

به این مطلب رای بدهید:

5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (2 Votes)